blog

Psychologie is overal. Maar waar zitten de psychologen?

Psychologie is overal, het zit tot in de haarvaten van onze maatschappij, ik heb dit vaker gezegd en zie het steeds vaker terugkomen. Zo hoorde ik niet lang geleden over de klimaatpsycholoog: een psycholoog die zich ermee bezighoudt klimaatverandering bij ons tussen de oren te krijgen, zodat we het eindelijk als het urgente probleem gaan zien dat het is.

Door Linde Gonggrijp

 

Ook de Chief Psychology Officer, (afgekort CPO) timmert aan der weg. Analoog aan de Chief Innovation Officer, (CIO), functionarissen die naast de algemeen directeur (de Chief Executive Officer – CEO) in Raden van Bestuur zitten. Het zijn de specialisten. De CPO bekijkt alles vanuit psychologisch perspectief en is van belang waar het gaat om mensen, zoals personeel en klanten. Maar ook daar waar producten worden verkocht of systemen worden ontworpen, overal waar psychologische kennis van belang is dus. Ik weet eerlijk gezegd niet of dit alleen nog een idee is, of dat hij al echt bestaat in innovatieve bedrijven als Google. Ik hoop in ieder geval dat het er echt komt óf dat hij meer terrein gaat veroveren.

Dat psychologie overal is, werd ook bevestigd door de Nobelprijs voor de economie. Die gaat dit jaar naar de Amerikaan Richard Thaler. De 72-jarige Thaler is verbonden aan de Booth School van de Universiteit van Chicago, wordt wel de vader van de gedragseconomie genoemd. Dat vond ik zo’n mooi bericht, daar werd ik helemaal warm van!

‘Het wordt tijd dat de psycholoog op de werkvloer uit de kast komt.’

De klassieke econoom ging ervan uit dat de mens een homo economicus is die rationale, optimale keuzes maakt. Thaler stelde dat dit beeld helemaal niet klopt, volgens hem is de mens van nature lui en impulsief en maakt vaak juist irrationele en onverstandige keuzes.

Thaler is onder andere bekend van de bestseller Nudge, een boek waarin hij stelt dat we mensen met zachte hand kunnen verleiden tot betere beslissingen over bijvoorbeeld gezondheid, geluk en welvaart. Al langer weten we dat je ongewenst gedrag kunt bestraffen, gewenst gedrag kunt belonen of je kunt mensen informeren en hen uitleggen wat de verstandigste beslissing is. Thaler voegt daar met nudging een methode aan toe. Je kunt mensen ook een duwtje in de goede richting geven. Bijvoorbeeld door fruit op ooghoogte of bij de kassa te leggen in supermarkten en kantines, om mensen zo te verleiden gezonder te gaan eten. Of door een tekening van een vlieg in het urinoir aan te brengen, zodat mannen beter richten. En door bijvoorbeeld de standaardkeuze voor orgaandonorschap te veranderen van nee, tenzij… naar ja, tenzij… zodat mensen eerder geneigd zijn orgaandonor te worden.

Ik ben er groot voorstander van dat psychologie daadwerkelijk in de maatschappij wordt gebruikt. Maar als beroepsvereniging zijn we niet alleen pleitbezorger van psychologische kennis, we zijn ook de hoeder van de kwalitatieve standaard op basis van wetenschappelijk gefundeerde theorieën. Psychologen dienen hun kennis zorgvuldig toe te passen. In de ideale wereld zouden beroepscode en psychologische kennis bij elkaar komen. Maar hoe doe je dat op een moderne manier?

Sluit je aan bij een beroepsvereniging!
Zou het niet mooi zijn als degene die op de werkvloer psychologische technieken bij bedrijven toepast, ‘uit de kast komt’ als psycholoog? Dat degene die zich de Chief Psychology Officer noemt, lid wordt van het NIP of van een buitenlandse zustervereniging?  Of, als dat niet mogelijk is, zich op een andere manier aan het NIP verbindt en zich in ieder geval vrijwillig onderwerpt aan de beroepscode? Ik roep alle ‘verborgen’ psychologen op om zich kenbaar te maken en te staan voor het vak!

 

Linde Gonggrijp is directeur van het Nederlands Instituut van psychologen (NIP).