opinie

Zet een psycholoog in de board, dan presteert je organisatie beter.

Van het verleiden van klanten tot het motiveren van je eigen medewerkers. Er is alle reden om te geloven dat bedrijven waar psychologen werken in the end beter presteren. Toch zie je zelden een psycholoog in de board of in een andere topfunctie. Een gemiste kans voor ieder bedrijf.

Door Aukje Nauta en Linde Gonggrijp

 

Mensen worden niet beter van veel geld
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat topsalarissen en bonussen weinig verband houden met prestaties van mensen. Toch blijven organisaties hierin geloven. De CEO’s van nu zijn veelal economen en handelen vanuit het idee dat mensen harder voor je gaan lopen om geld. Terwijl internationale studies aantonen dat je veel meer hebt aan intrinsieke motivatie van mensen. Medewerkers gaan juist voor regie over hun werkzaamheden, voor de mogelijkheid om steeds beter te worden in hun werk en voor werk waarin ze wat kunnen betekenen voor anderen of een maatschappelijk doel. Als je mensen de ruimte geeft om te ontdekken hoe ze van betekenis kunnen zijn en wat ze willen leren, vergroot je de kans dat ze bijdragen aan innovatie in je bedrijf.

Wat voegt een psycholoog toe?
Allereerst is voor de harmonie en communicatie in de board een psycholoog geen overbodige luxe; hij of zij weet conflicten te hanteren en in te grijpen als een gesprek niet goed loopt. Bovenal kan een psycholoog in de board zorgen dat psychologisch-wetenschappelijke kennis wordt toegepast. Psychologen leveren een diagnose van de bedrijfssituatie om op basis daarvan de organisatie en z’n mensen te helpen ontwikkelen. Je kunt mensen moeilijk dwingen om zich te ontwikkelen maar je kunt ze wel verleiden. Bijvoorbeeld met een persoonlijk opleidingsbudget per werknemer. Met zelfsturende teams. Met voldoende tijd en ruimte – misschien wel een dag per week – om te leren, innoveren, ideeën te ontwikkelen, zelfs te ‘spelen’. Wetenschappelijk opgeleide psychologen zetten aan tot het experiment: gaat een nieuw-ontwikkelde beleidspraktijk werken? Prima. Werkt het niet? Dan stel je het bij. Zo bestuur je een organisatie op een lerende manier, gericht op lange-termijn rendement. Zoals momenteel bij Rijkswaterstaat gebeurt: daar experimenteert men – op aanraden van psychologen – met ‘inzetbaarheidsadviseurs’, met wie werkenden laagdrempelig kunnen sparren over hun werk en loopbaan. Vervolgens toetst men of werkenden zich daardoor actiever gaan ontwikkelen.

Deze tijd vraagt om een andere visie op werk
Een econoom denkt veelal vanuit schaarste en gelooft sterk in belonen. Een psycholoog denkt ook vanuit overvloed en gelooft in ontwikkeling. Een econoom focust op directe transacties, zoals loon in ruil voor arbeid. Een psycholoog denkt in indirecte wederkerigheid: investeren in de medewerker vanuit het vertrouwen dat dat op de lange termijn loont. Juist in deze tijd zie je dat de mensvisie van psychologen nodig is. We gaan van lifetime employment, een baan voor het leven, naar lifetime employability, de zekerheid dat je altijd werk kunt vinden dankzij je kennis, kunde en netwerk. De bedrijven die dit inzien, investeren in brede ontwikkeling van medewerkers, waardoor zowel mens als bedrijf succesvol zijn.

En een grotere rol voor de psycholoog
Er is een discrepantie tussen wat de wetenschap bewijst (zoals: nog meer salaris werkt niet) en wat bedrijven doen (toch meer salaris bieden). Maar dit wordt onvoldoende opgepakt door CEO’s omdat dit meestal economen zijn. Het wordt tijd dat bedrijven de psychologen die ze al in huis hebben, een grotere rol geven. Of als ze die niet hebben, er eentje in huis halen. Want een psycholoog weet als geen ander hoe medewerkers te motiveren, zodat ze goed presteren, met volop plezier in hun werk.

 

Prof. dr. Aukje Nauta is bijzonder hoogleraar op de Sioo-leerstoel ‘Enhancing individuals in a dynamic work context’ aan de Universiteit Leiden en mede-eigenaar van adviesbureau Factor Vijf.

Linde Gonggrijp is directeur van het Nederlands Instituut van psychologen (NIP).